Trước hết, bệnh vô cảm là trạng thái con người thờ ơ trước nỗi đau, bất hạnh hay những vấn đề chung của cộng đồng. Trong xã hội hiện đại, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp, con người dễ bị cuốn vào lợi ích cá nhân, vào thế giới ảo và những giá trị vật chất, từ đó dần đánh mất sự rung cảm trước con người thật, đời sống thật. Không khó để bắt gặp những hình ảnh đau lòng: người gặp tai nạn giữa đường nhưng xung quanh chỉ là những ánh mắt dửng dưng; những hành vi sai trái diễn ra công khai nhưng ít người lên tiếng. Sự im lặng ấy chính là biểu hiện rõ ràng của vô cảm.
Điều khiến tôi trăn trở hơn cả là bệnh vô cảm đang có nguy cơ len lỏi vào một bộ phận học sinh. Một số em học giỏi, thành tích cao nhưng lại thờ ơ với bạn bè, thiếu sự sẻ chia, thậm chí lạnh lùng trước nỗi đau của người khác. Nếu tri thức không đi cùng lòng nhân ái thì tri thức ấy trở nên khô cứng và nguy hiểm. Elie Wiesel từng nói: “Điều đối lập với tình yêu không phải là thù hận, mà là sự thờ ơ.” Câu nói ấy nhắc nhở chúng ta rằng vô cảm có thể gây tổn thương không kém, thậm chí còn đáng sợ hơn sự ác độc, bởi nó giết chết lòng tốt một cách âm thầm.
Tuy nhiên, nhìn ở góc độ tích cực, tôi vẫn tin rằng giáo dục có thể và cần phải là “liều thuốc” chữa căn bệnh này. Qua việc dạy học, đặc biệt là trong môn Ngữ văn, giáo viên không chỉ bồi dưỡng tư duy, năng lực cảm thụ mà còn phải khơi dậy ở học sinh sự đồng cảm, lòng trắc ẩn và trách nhiệm công dân. Những trang văn hay, những số phận nhân vật bất hạnh, những câu chuyện đời thường được đưa vào bài học chính là cơ hội để học sinh học cách “biết đau cùng nỗi đau của người khác”.
Là người trực tiếp giảng dạy, tôi luôn mong các em không chỉ trở thành những học trò xuất sắc về kiến thức mà còn là những con người biết yêu thương, biết lên tiếng trước cái xấu, cái ác và sẵn sàng hành động vì cộng đồng. Bởi suy cho cùng, mục tiêu cao nhất của giáo dục không phải là tạo ra những “cỗ máy điểm số”, mà là bồi đắp nên những con người vừa có trí tuệ, vừa có trái tim ấm nóng giữa cuộc đời.
Chống lại bệnh vô cảm chính là giữ gìn nhân tính của con người. Và đó cũng là trách nhiệm lâu dài, bền bỉ của mỗi nhà giáo trong hành trình trồng người.